Column Suzanne: Bezorgd

Ik ben Bezorgd. Met een hoofdletter. Heel erg, dus.

Een recent, grootschalig onderzoek (IELS) heeft aangetoond dat Nederlandse vijfjarigen benedengemiddeld laag scoren op vaardigheden die nodig zijn om goed te kunnen leren. Het gaat om bijvoorbeeld geletterd- en gecijferdheid, maar ook om werkgeheugen, mentale flexibiliteit, en zogenoemde inhibitie. Dat laatste verwijst naar bijvoorbeeld emotieregulatie, concentratie en impulscontrole.

Het is al langer bekend dat de onderwijsprestaties van Nederlandse kinderen verslechteren. Zo bleek in 2023 uit het driejaarlijkse PISA-onderzoek dat maar liefst één op de drie Nederlandse vijftienjarigen niet goed genoeg geletterd is. Sowieso zijn er al langere tijd zorgen over de kwaliteit van het onderwijs.

De resultaten van het IELS suggereren echter dat dergelijke achterstanden al ontstaat vóór kinderen naar school gaan. Thuis, dus. Of op de kinderopvang. School kan niet overal de schuld van krijgen.

Kinderen die regelmatig werden voorgelezen scoorden beter op taal- en cijfervaardigheid en het herkennen van emoties. Dit is uiteraard nog geen waterdicht oorzakelijk verband. Waarschijnlijk gaat het niet uitsluitend om het voorlezen an sich. Het is best aannemelijk dat ouders die hun kind voorlezen op andere pedagogische vlakken ook betrokken en stimulerend zijn. Vanzelfsprekend is het dus niet zo dat je je kind alleen maar voor hoeft te lezen en verder ernstig kunt verwaarlozen.

Toch zal het voorlezen zelf ook direct positieve gevolgen hebben, voor bijvoorbeeld te taalontwikkeling, het inlevingsvermogen, de creativiteit, en ga zo maar door.

Het lijkt me aannemelijk dat dit probleem zich generatie op generatie zal verergeren. De jongvolwassenen van nu lezen sowieso al minder, en zullen daardoor wellicht ook minder geneigd zijn om hun eigen kinderen voor te lezen, die vervolgens op latere leeftijd hun eigen kinderen waarschijnlijk ook minder voor zullen lezen.

En dat terwijl het zó leuk is - of leuk kan zijn, in elk geval.

Mijn ouders hebben mij en mijn broer vol toewijding voorgelezen, tot een best late leeftijd. Eerst ging het vooral om kinderboekjes die ik me niet meer kan herinneren, en later om series voor oudere kinderen die ik na al die tijd nog steeds leuk vind. Stiekem laat ik me nog steeds graag voorlezen; zodra ik in het huishouden bezig ben doe ik een koptelefoon met luisterboek op.

Reden tot zorgen, dus, maar vooral een reden om in beweging te komen. Een beetje aandacht, een beetje voorlezen, en wie weet zien de resultaten van het IELS er over vijf jaar minder somber uit.

Suzanne